Szkocja- raj dla smakoszy whisky, co warto o niej wiedzieć
Do Szkocji whisky trafiła wraz z irlandzkimi mnichami. Pierwsza udokumentowana wzmianka o produkcji whisky pochodzi z roku 1495, kiedy to w księgach rachunkowych odnotowano przekazanie ośmiu "bolls" słodu jęczmiennego braciszkowi Johnowi Corowi, z którego to słodu miał on pędzić wodę życia. W 1814 roku uchwalono Customs and Excise Act, który m.in. wprowadzał przepis dotyczący minimalnej wielkości alembików w Highlands i ustalał ją na 500 galonów. Jednak już dwa lata później, w 1816 roku wprowadzono przepisy Small Stills Act, znacznie łagodzące prawo dotyczące wielkości alembików. Od tej pory w całej Szkocji minimalna wielkość określona została na 40 galonów (nieco ponad 500 litrów).W 1823 - początek legalnego gorzelnictwa w Szkocji. Uchwalono więc przepisy Customs and Excise Act, które wprowadzały opłatę licencyjną i znacznie obniżały wysokość podatku od wyprodukowanego trunku. Od tej pory przemysł gorzelniczy w gruncie rzeczy zaczął rozwijać się tylko i wyłącznie w zależności od rynkowych praw popytu i podaży. A pierwszą osobą, która złożyła wniosek o legalną licencję na destylację był George Smith, właściciel destylarni Glenlivet. Było to w 1824 roku. Jego konkurenci uznali to wtedy za zdradę i słali w jego stronę wiele pogróżek. Przez lata przetarł on jednak pewne szlaki. Do 1831 roku w Szkocji produkowano tylko whisky słodową. Obecnie są to whisky słodowe i zbożowe. Dodatkowo używa się ich dziś również do produkcji blendów. Tylko niewielki procent produkowanej obecnie whisky słodowej jest sprzedawany jako single malt. Sztuka destylacji i dojrzewania szkockiej whisky jest ciągle ulepszana, a formuły i tajniki produkcji przekazuje się z pokolenia na pokolenie. Szkocka whisky ma za sobą długą tradycję, która cieszy się wyjątkową renomą. Jest to jedna z najbardziej interesujących kategorii.
Nazwa szkockiej whisky wywodzi się od gaelickiego "uisge-beatha na h-Alba", co oznacza tyle, co "woda życia". Jest to whisky słodowa lub zbożowa produkowana na terenie Szkocji. Szkocka whisky musi być koniecznie wyprodukowana w 100 proc. na terenie Szkocji zgodnie z obowiązującymi regulacjami (Scotch Whisky Regulations 2009). Zgodnie z tymi regulacjami szkocka whisky musi spełniać następujące wymogi:
- zawiera nie mniej niż 40% alkoholu;
- leżakuje na terenie Szkocji w beczkach dębowych o objętości nie większej niż 700 l. przez czas dłuższy niż 3 lata;
- destylacja musi odbywać się w Szkocji;
- nie może zawierać innych składników oprócz prostego karmelu pełniącego rolę barwnika oraz wody;
- produkowana jest ze słodowanego jęczmienia oraz wody. Może posiadać dodatki innych zbóż.
- nie może zawierać enzymów egzogennych.
- w zasadzie wszystkie Single Malt szkockiej whisky destylowane są dwukrotnie.
Czym się różni szkocka od whisky?
Szkocka to z definicji whisky zbożowa lub słodowa, którą produkuje się w Szkocji według ściśle ustalonych norm, które opisane są w dokumentach prawnych. Na przykład, wszystkie szkockie whisky muszą dojrzewać w beczkach wykonanych z dębu przez okres minimum trzech lat, a informacja o wieku konkretnego trunku na etykiecie butelki musi zgadzać się z wiekiem najmłodszej whisky, której użyto do wytworzenia napoju.
Whisky szkocka — rodzaje
Whisky szkocka różni się od siebie, każda jest produkowana w inny sposób i z innych surowców. I tak wyróżnia się następujące rodzaje szkockiej whisky:
-Single Grain Scotch Whisky
Destylowana w kolumnach. Może być także produkowana z innych niesłodowanych zbóż lub słodowanych. Zawsze pochodzi z jednej destylarni.
-Blended Grain Scotch Whisky
To po prostu mieszanka co najmniej dwóch Single Grain, które destylowano w więcej niż jedna destylarnia.
-Whisky szkocka Single Malt
Pochodzi zawsze z jednej destylarni. Wytwarzana z wody oraz słodowanego jęczmienia bez żadnych innych zbóż. Destylowana jest w alembikach.
-Szkocka whisky Blended Malt
To po prostu przemieszane co najmniej dwie Single Malt Scotch Whisky oczywiście pochodzących z różnych destylarni.
Regiony produkcji whisky szkockiej
Nie bez przyczyny kraj ten nazywany jest rajem dla smakoszy whisky. To jedyny oryginalny producent tego trunku, a na terenie Szkocji działa wiele destylarni, tworzących własne, niepowtarzalne kompozycje. Na samej wyspie Islay działa aż 8 destylarni, gdzie produkuje się whisky, a całą Szkocję można podzielić na 6 regionów produkcji, mających wpływ na to, jak powstaje szkocka whisky i jaki jest jej ostateczny smak i aromat. Skład pozostaje niezmienny, ale ze względu na różnice w usytuowaniu, każda destylarnia produkuje trunek o indywidualnym charakterze. Produkcję whisky w Szkocji dzielimy również na tereny, jakie tam się znajdują. Każda destylarnia produkuje whisky o indywidualnym, swoistym charakterze wynikającym m.in. z jej usytuowania i aparatów destylacyjnych.
Szkocja podzielona jest na następujące rejony produkcji whisky:
Lowlands
Lowlands znajduje się na południu Szkocji. Dzięki łagodnym warunkom klimatycznym destylaty dojrzewają tu szybciej. Są na ogół łagodne, o jasnej barwie i kwiatowo-owocowym aromacie. Znajdują się tu destylarnie takie jak Auchentoshan, Glenkinchie i Bladnoch.
Highlands
Highlands to największy geograficznie region. W południowej części, które graniczą z nizinami, produkuje się na ogół lekkie whisky z niewielkimi akcentami torfowego dymu (Loch Lomond, Deanston, Glengoyne). Whisky z zachodniej części regionu zawierają mniej kwiatowej lekkości (Oban, Talisker, Ben Nevis). Północna część jest bardziej różnorodna (np. Old Pulteney, Highland Park).
Speyside
Speyside jest dorzeczem rzeki Spey. Region określany jest jako serce produkcji whisky. Ponad połowa gorzelni w Szkocji znajduje się w tym regionie. Wytwarza się tu m.in. The Macallan, Mortlach, Glenfarclas. To właśnie z tego regionu pochodzą dwie najlepiej sprzedające się Single Malt Whisky na świecie – The Glenlivet i Glenfiddich.
Islay
Islay jest wyspą, której prawie 25% powierzchni stanową torfowiska. Whisky z tego regionu charakteryzuje silna torfowość (wynikająca z suszenia słodu w torfowym dymie) oraz morskie nuty zapachowe. Znajdują się tu destylarnie Ardbeg, Bruichladdich, Bunnahabhain, Bowmore, Caol Ila, Lagavulin, Laphroaig, Kilchoman.
Campbeltown
Campbeltown leży na półwyspie Kintyre. Destylaty z tego rejonu charakteryzują się lekko solankowym posmakiem. Na świecie szkocka whisky stała się bardzo znana i popularna, a jej sprzedaż nadal rośnie.
Jak podawać i pić szkocką whisky?
W Szkocji whisky pije się tylko i wyłącznie z niewielką ilością wody. Szkocką pijemy tak, aby nam smakowała i by czuć przyjemność z jej picia, możemy ją łączyć z colą, lemoniadą, wodą czy z lodem. Jednakże, jeżeli mówimy o degustacji, to szkocka powinna być podana w temperaturze pokojowej, w specjalnych kieliszkach do whisky.
